Stanovnici Büsingen am Hochrhein formalno pravno žive u Nemačkoj, ali ih sa svih strana okružuje druga država. Na granici Nemačke i Švajcarske postoji mesto u kojem stanovnici svakodnevno žive u jednomzanimljivom apsurdu,
Plaćaju švajcarskim francima, koriste švajcarski javni prevoz, imaju švajcarske poštanske brojeve, a do ostatka Nemačke često najlakše dolaze upravo preko već pomenute Švajcarske.
Ovo malo mesto na samom jugu Nemačke administrativno pripada saveznoj pokrajini Baden-Württemberg, no geografski je potpuno odsečeno od ostatka države. Švajcarski kantoni Schaffhausen, Zürich i Thurgau okružuju ga sa svih strana, zbog čega se Büsingen često opisuje kao njemačko “ostrvo” unutar Švajcarske. U njemu danas živi oko 1500 stanovnika, a njegova neobična pozicija decenijama fascinira putnike širom sveta.
Büsingen se nalazi unutar švajcarske carinske zone pa između njega i Švajcarske praktički nema klasične granice ni graničnih kontrola još od 1967. godine. Stanovnici uglavnom koriste švajcarske franke, a mnogi rade upravo u Švajcarskoj. Zanimljivo je i da selo ima dva poštanska broja, nemački i švajcarski, kao i dva telefonska pozivna broja.
Možda još neobičnije zvuči činjenica da električnu energiju dobijaju iz Švajcarske, ali koriste nemačke utičnice. Stanovnici mogu birati hoće li imati nemačko ili švajcarsko zdravstveno osiguranje, a lokalni fudbalski klub FK Büsingen jedini je nemački klub koji igra u švajcarskoj fudbalskoj ligi. Čak i policija funkcioniše prema posebnim pravilima pa u mestu mogu delovati i nemački i švajcarski policajci.
Koreni cele situacije sežu još u srednji vek kada je ovo područje bilo pod kontrolom Habsburgovaca i deo takozvane Prednje Austrije. Ključni trenutak dogodio se krajem 17. veka nakon diplomatskog sukoba između Austrije i Švajcarske. Nakon tog incidenta Schaffhausen je izgubio prava nad okolnim područjima, a Büsingen je ostao pod austrijskom kontrolom. Tokom Napoleonovih ratova početkom 19. veka Büsingen je iz austrijske sfere prešao pod kontrolu nemačkih država Württemberga i Badena, a nakon stvaranja Nemačkog Carstva 1871. službeno je postao deo Nemačke.
Švajcarci su više puta pokušavali priključiti mesto svojoj teritoriji, ali bez uspeha. Stanovnici su i sami pokušavali promeniti svoju sudbinu. Nakon Prvog svetskog rata održan je referendum na kojem je čak 96 posto stanovnika glasalo za priključenje Švajcarskoj. Međutim, do toga nikada nije došlo jer dve države nisu uspele dogovoriti teritorijalnu razmenu. Novi pokušaji usledili su i tokom 1920-ih te nakon Drugog svetskog rata, ali svaki put bez uspeha.
Tokom godina bilo je još nekoliko pokušaja pregovora između Nemačke i Švajcarske, uključujući planove o stvaranju kopnenog koridora koji bi povezao mesto s ostatkom Nemačke, ali svi su predlozi propali. Danas je upravo ta neobična situacija postala najveća posebnost mesta. U pojedinim delovima Büsingena granica doslovno prolazi sredinom puta pa su kuće s jedne strane u Nemačkoj, a s druge u Švajcarskoj. U lokalnim restoranima možete sediti za stolom ispod kojeg prolazi državna granica, a celo mesto funkcioniše kao neobična kombinacija dva sistema, dve države i dva identiteta.
Iako na karti izgleda kao mala geografska anomalija, Büsingen am Hochrhein zapravo je jedan od najboljih primera koliko evropske granice ponekad mogu biti komplikovane.
Tekst: FOKUS Vesti
Foto: Travel guide